Morskie Oko - Czarny Staw - Rysy

Czas przejścia: 4 godziny. Różnica poziomów: 1104 m.

Trudności: wycieczka wybitnie wysokogórska, od Kotła Czarnego Stawu wraz z wysokością zwiększają się trudności trasy. Odcinki w ekspozycji są w większości ubezpieczone łańcuchami i klamrami. Czas jaki jest potrzebny do zdobycia Rysów z dojazdem z Zakopanego na Palenicę Białczańską wraz z powrotem do miasta to około 12 godzin.

Czerwony szlak na Rysy rozpoczyna się na morenie, przy schronisku nad Morskim Okiem i prowadzi schodkami w dół do stawu. Stąd kieruje w lewą stronę, aby po przejściu mostka nad biorącym tu początek – Rybim Potokiem osiągnąć wschodni brzeg Morskiego Oka. Droga prowadzi świerkowo-limbowym lasem ze stale zmieniającą się panoramą na jezioro i jego otoczenie z turnią Mnicha na czele.

Idziemy w kierunku prawie tysiącmetrowej, północnej ściany Wielkiego Mięguszowieckiego Szczytu (2438 m). Po ok. 20 minutach dochodzimy pod 200-metrowy próg skalny, do miejsca gdzie szlak czerwony dzieli się na: kontynuację spacerowej trasy dookoła Morskiego Oka już zachodnim jego brzegiem (do schroniska ok. 30 minut) oraz dalszy ciąg drogi na Rysy.

Morskie Oko (Rybi Staw) leżące na poziomie 1395 m n.p.m. znajduje się w górnej części Doliny Rybiego Potoku. Spiętrzenie rygla skalnego zamykającego Morskie Oko od północy rozdziela dolinę na dwie części. Pierwsza, dolna, pokryta głównie świerkowymi lasami, ograniczona jest dość obłymi grzbietami od Roztockiej Czuby do Opalonego i grzbietem Żabiego. Druga, typowo wysokogórska, rozszerzająca się granitowymi kotłami aż do zwieńczenia grani. Spoglądając z werandy schroniska na trasy naszych przyszłych wycieczek warto cofnąć się myślami o kilka tysięcy lat wstecz, do goszczącej tutaj w tamtym czasie krainy śniegu, lodu i zimna. Główne lodowce spływające z Kotła Czarnego Stawu pod Rysami i Doliny za Mnichem łączyły się na wielkim polu firnowym lodowca Morskiego Oka. Stale rzeźbiły i pogłębiały misę przyszłego jeziora. Utworzony rygiel skalny na północy stanowił naturalną tamę dla poczynań lodowca, przez którą lód firnowy przelewał się pogłębiając i rozszerzając na prawie 450 metrów dolną część Doliny Rybiego Potoku. Lodowiec zamierając na ryglu złożył pamiątkę w postaci moreny czołowej, wysokiej prawie na 25 metrów. Kilka tysięcy lat później ludzie zbudowali tutaj schronisko wraz werandą na której stoimy. Morskie Oko swoją głębokością sięga 50,8 m pokrywając ok. 34,5 hektarów. Wraz z Wielkim Stawem Polskim jest największym jeziorem tatrzańskim. Linia brzegowa, którą prowadzi czerwony szlak dookoła Morskiego Oka to prawie 2600 metrów. Mała ilość organizmów roślinnych i zwierzęcych, jak również mułów i zawiesin powoduje, że staw jest jeziorem bardzo przezroczystym, z widocznością przekraczającą 12 metrów w głąb toni.

W Morskim Oku, jak i w Rybim Potoku żyje nie najtęższych rozmiarów pstrąg potokowy, a niekiedy odwiedzi te wody troć docierająca tu z Białki.

W listopadzie Morskie Oko zaczyna zamarzać osiągając lodowo-śnieżną taflę o grubości 3-5 metrów. Cykl najpierw mróz potem tafla lodowa pokryta padającym, zmrożonym śniegiem, który swoim ciężarem sprasowuje śnieg wyciskając równocześnie z niego wodę, potem znowu mróz itd. – powoduje, że tafla lodowa wysokogórskich jezior polodowcowych nie jest jednolitą, lodową masą lecz składa się z kilku warstw lodu i zmrożonego śniegu. W okresie zimowym droga turystyczna przez Morskie Oko prowadzi środkiem zamarzniętego jeziora z dala od bardzo lawiniastych okolicznych zboczy. Od połowy maja Morskie Oko wraz z pogłębiającą się wiosną sukcesywnie traci swoją lodową powłokę.

Z początkiem XX wieku toczył się spór z Węgrami o przynależność państwową Morskiego Oka, który to strona polska wygrała staraniem prawnika Oswalda Balzera.

Kontynuując spacer dookoła Morskiego Oka podchodzimy na Wielki Piarg, pod ściany Mięguszowieckiego Szczytu i grzędy Cubryny. Powyżej zachodniego brzegu stawu szumi Dwoista Siklawa, zespół dwóch wodospadów nazywanych Skośnym i Prostym zbierających wody z Doliny za Mnichem. Z tej części trasy warto spojrzeć na rygiel skalny, poza którym znajduje się Czarny Staw wraz z trasą czerwonego szlaku, który tam prowadzi.

Czerwony szlak na Rysy rozwidla się. Idziemy w lewo, w górę po ułożonych szerokich stopniach granitowych. Pokonujemy 200-metrowy próg skalny zamykający typowy kar, cyrk polodowcowy Czarnego Stawu. Równolegle do naszej drogi szumiący potok przelewa się przez próg skalny. Ten niewielki wodospad zasilający Morskie Oko to Czarnostawiańska Siklawa będąca ujściem wody z Czarnego Stawu. Pokonanie progu zajmie nam ok. 30 minut, po czym ujrzymy krzyż wykonany w 1835 roku z tatrzańskich rud w Kuźnicach. Przed nami wśród wielkich, granitowych ścian ciemne wody Czarnego Stawu pod Rysami. Czas na krótki odpoczynek.

Powyżej krzyża, w prawo rozpoczyna się zielony szlak na Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem.

Czarny Staw pod Rysami leży na wysokości 1581 m osłonięty z trzech stron urwistymi, podciętymi ścianami, z czwartej zaś zamknięty skalnym ryglem, którym prowadził nasz szlak. Powstały w czasie ostatniego zlodowacenia jest typowym karem o powierzchni 20,5 ha mieszcząc się pod względem powierzchni na trzecim miejscu wśród tatrzańskich stawów. Jest jeziorem bardzo głębokim, bo aż 76,4 m potrzeba aby dostać się do jego dna. Misa Czarnego Stawu wyżłobiona została w ogromnej skale granitowej. W głębinę stawu, przy jego zachodnim brzegu zanurza się pionowym, 500-metrowym urwiskiem ściana Kazalnicy. W stawie nie ma ryb, a inne formy życia występują tu w bardzo ograniczonym zakresie (jak sinice).

Przed nami jeszcze ponad 3 godziny marszu połączonego ze wspinaczką i do pokonania 918 metrów różnicy wzniesień, jakie dzieli Czarny Staw od naszych Rysów. Po przekroczeniu Czarnostawiańskiej Siklawy, przelewającej się przez próg kotła kierujemy się ku północnemu, następnie wschodniemu brzegowi Czarnego Stawu, pod urwiste zbocza spadające z Wyżniego Żabiego Szczytu (2259 m). Opuszczamy brzeg stawu i idąc najpierw piarżyskiem ku ciemniejącym wysoko skałom, kolejno przecinamy nieprzyjemne, obłe progi skalne podcinające zbocze, miejsce zalegania do późnej wiosny dużego płatu zlodowaciałego śniegu. Pokonując żleb wspinamy się na wybrzuszenie Buli pod Rysami (2054 m) zamykające od północy dziki, przestrzenny Kocioł pod Rysami. Rozpoczynamy najtrudniejszy odcinek tej trasy prowadzący w znacznej ekspozycji. Wskazane jest dokładne trzymanie się szlaku. Miejsca szczególnie niebezpieczne są ubezpieczone klamrami i łańcuchami oraz wyciętymi w skale stopniami i chwytami. Pamiętajmy o możliwych w Tatrach gwałtownych załamaniach pogody z zawsze niewiadomymi konsekwencjami. Ekspozycja – w jakiej się znajdujemy w Kotle pod Rysami wraz z klimatem otoczającej nas grani ponad 400-metrowych ścian od Wyżniego Żabiego Szczytu poprzez Niżnie Rysy (2430 m), Rysy aż do ograniczającego kocioł od południa długiego Wołowego Grzbietu – pozwala odczuć ten dreszcz emocji i euforii znany każdemu turyście wysokogórskiemu na chwilę przed zdobyciem głównego celu wycieczki.

Od Rysów dzieli nas już tylko godzinna wspinaczka popodcinanymi płytami, niewybitnymi żlebami w znacznej ekspozycji częściowo równolegle do „rysy” Rysów. To długi żleb ciągnący się od wierzchołka Rysów aż do podstawy jej północnej ściany. Żleb ten jest miejscem długotrwałego zalegania śniegu. Północno-zachodni wierzchołek Rysów osiągamy granią przewijając się na słowacką stronę, nad Dolinę Ciężką z widocznym w dole Zmarzłym Stawem u stóp Wysokiej i Ganku z opadającą ciemnym urwiskiem Galerią Gankową.

Rysy to szczyt wchodzący w skład głównegy o grzbietu Tatr, będący szczytem zwornikowym trzech wielkich grani. Pierwsza biegnie od Liliowego i Świnicy przez Mięguszowieckie Szczyty, Wołowy Grzbiet i od zachodu dochodzi do Rysów. Druga wybiegająca z Rysów w kierunku południowo-wschodnim do Wysokiej, gdzie zmienia kierunek łącząc się z masywem Ganku prowadząc dalej ku Zadniemu Gerlachowi. Te dwie granie wchodzą w skład głównej grani Tatr. W kierunku północnym z Rysów wyprowadza grań boczna na Niżne Rysy (2430 m) do Wyżniego Żabiego Szczytu gdzie ulega ponownemu podziałowi. Rysy wznoszą się ponad trzema wielkimi dolinami: Doliną Mięguszowiecką i dwiema siostrzanymi dolinami będącymi górnymi piętrami Doliny Białki, czyli polską Doliną Rybiego Potoku i słowacką Doliną Białej Wody.

Masyw Rysów tworzą trzy szczyty: środkowy, najwyższy (2503 m), północno-zachodni (2499 m) będący najwyższym punktem w Polsce oraz południowo-wschodni (2473 m). W okresie letnim możemy przejść z Rysów na Słowację poprzez Wagę (2340 m) do Doliny Mięguszowieckiej wstępując po drodze do Chaty pod Rysami (Schronisko pod Wagą). Panorama z Rysów obejmuje większość najważniejszych szczytów zarówno Tatr Wysokich, jak i Tatr Zachodnich i Bielskich. Powrót ze szczytu do Morskiego Oka odbywa się tą samą trasą, szlakiem czerwonym.

Mnich od strony Doliny za Mnichem - wschodnia ściana Mnicha piętrząca się nad Morskim Okiem.

 

*** GALERIA ZDJĘĆ ***   Morskie Oko - Czarny Staw - Rysy